برای ثابت
کردن ویروسی بودن یک بیماری ناشناخته ، در ابتدا باید اثبات نمود که میکرو
ارگانیسم های دیگر در بروز بیماری دخالت ندارند و بعد باید به طریقی بیماری را
منتقل نمود و سپس ویروس را جداسازی و مشخصات آنرا تعیین کرد.

روش های معمول
در تشخیص بیماری های ویروسی عبارتند از:


.      علایم
شناسایی (Symptomatology): تشخیص ویروس ها از روی علایم ایجاد شده
روی میزبان را گویند ولی در خیلی از موارد ، علایم بیماری های ویروسی ممکن است با
یکدیگر و یا با عوارض ناشی از عوامل محیطی و یا بیماری های ناشی از پاتوژن های
دیگر مشابهت داشته باشد و تشخیص دهنده را به اشتباه بیندازد. با توجه به این که
ممکن است ویروس های مختلف علائم مشابه در گیاه ایجاد کنند و یا علائم مختلف در یک
گیاه ایجاد شود، یا چند ویروس توأماً یک آلودگی ایجاد کنند و تفاوت شرایط آب و
هوایی برای تشخیص بیماری های ویروسی از گیاهان محققین اقدام به تهیه گیاهان میزبان
تجربی ( گیاهان محک) کرده اند.همچنین برای مطالعه ویروس هایی که انواع معدودی
میزبان را آلوده می کنند (  اعضاء گروه
زمینی ویروس) دامنه میزبانی می تواند به تعیین هویت نوع ویروس کمک کند ولی تشخیص
قطعی نوع ویروس از روش های دیگری چون سرم شناسی انجام می گیرد.

2.      روش های بافت
شناسی و سایرمتدهای اساسی: به جز ظهور علائم که بر اثر آلودگی به ویروس ایجاد می
شود، تغییرات هیستولوژیکی و سیتولوژیکی مشخصی نیز ممکن است پیدا شود.  این تغییرات
در برخی از میزبان ها که به وسیله ویروس خاصی آلوده شده اند ممکن است در نراحل
اولیه آلودگی با استفاده از تکنیک های رنگ آمیزی و یا به کارگیری میکروسکوپ نوری
وسیله ارزشمندی در جهت تشخیص ویروس می باشد.

3.      تعیین خواص
مرفولوژیکی ویروس: این روش نیز به علت شباهت شکلی و نزدیک بودن اندازه ویزوس های
مختلف بدون کمک واستفاده از سایر روش ها قطعی نمی باشد. از مهمترین وسایل اپتیکی
که برای تشخیص ویروس ها استفاده می شود میکروسکوپ الکترونی TEM  می باشد.

4.      تعیین خواص
فیزیکوشیمیایی : در انتخاب روش یا روش هائی که در مطالعه ویروس بخصوص بکار میروند
شناخت برخی از خصوصیات اصلی ویروس ارزشمند است. اندازه گیری درجه حرارت یا گرمای
بی اثرشدن (TIP)، پایداری در محیط آزمایشگاه و حد نهائی رقت
(DEP) نه تنها ممکن است در امر بررسی یک ویروس
خاص راهنمای ما باشد، بلکه با مراجعه به خصوصیات گروههای ویروسی به شناسایی
مقدماتی ویروس کمک می کنند. تعیین ضریب رسوب در سانتریوفاژ، تعیین درصد پروتئین و
اسید نوکلئیک ، وزن مولکولی ویروس، تعداد پیکره های ویروس و تعداد قطعات اسید
نوکلئیک و میزان مکمل سازی اسید نوکلئیک ویروس از خواص فیزیکوشیمیایی ویروس ها
محسوب می شوند که به کمک آنها می توان نوع ویروس را تشخیص داد.

5.      آزمونهای
مربوط به انتقال ویروسهای گیاهی: شناخت اینکه علائم ایجاد شده بوسیله آلودگی های
ویروسی می تواند از گیاهی به گیاه دیگر انتقال یابد، نه تنها از نقطه نظر آغاز و
تولد علم ویروس شناسی گیاهی حائز اهمیت است بلکه خود پایه واساس یکی از ارزشمند
ترین آزمونهای تشخیص ویروس هاست. هرچند به عنوان یک وسیله تشخیص ویروس، این آزمون
فاقد ارزش کلینیکی و سهولت روش سرولوژی و تکنیک میمیکروسکوپ الکترونی است ولی این
روش هنوز به صورت یکی از اجزای ضروری در صحنه ویروس شناسی مدرن باقی مانده است.
یکی از معایب بارز این روش مدت آزمایش است که ممکن است حدود چند هفته طول بکشد.

6.       تست های
سرولوژیکی: که در مباحث قبلی توضیح داده شده است.

7.   روش (Polymerase Chain Reaction)PCR:
برای کارهای مولکولی از این روش استفاده می کنند. در این روش ابتدا DNA  یا RNA  ویروس را
استخراج کرده و سپس با کمک دستگاه ترموسایکلر یا PCR در
حضور آنزیم های مخصوصی از جمله آنزیم پلی مراز آنرا بیش از هزاران نسخه تکثیر می
کند و سپس با کمک الکتروفورز افقی در ژل پلی اکریل آمید باندهایی تشکیل می شود که
با مقایسه این باندها با باندهای شاهد ،به نوع ویروس پی می برند. مزیت این روش که
با حجم کمی از نمونه می توان آزمایش را انجام داد و همچنین دارای دقت بسیار بالایی
است.

 مراحل کار

ما برای
شناسایی ویروس ناشناخته از دامنه میزبانی ویروس ، علائم ایجاد شده بروی گیاه و در
نهایت برای تایید آن از روش سرولوژیکی استفاده کردیم.

برای تعیین
دامنه میزبانی ویروس و ایجاد علائم از تلقیح مکانیکی استفاده کردیم که البته ویروس
باید به روش مکانیکی قابل انتقال باشد.

چندین سری از
گیاهان مختلف که لیست شان در زیر آمده کشت داده ایم و  روی هر کدام و هر سری تلقیح مکانیکی انجام
گرفت.

 

سلمه تره Chenopodium quina                          
 

سلمه تره amaranticolor              Chenopodium

خیار Cucumis sativus                                       

خربزهCucmis sativus var.
  reticulate                

خیار چنبر Cucumis melo var. flexuosus          

گوجه فرنگی Lycopersicum esculentum           

فلفل Capsicum sp .                                          

باقلا Vicia faba                                                 
 

نخود لپه ایCicer arietinum                               

لوبیا قرمز Phaseolus vulgaris                            

لوبیا چشم بلبلی Vigna unguiculata                   
 

عدسLens esculenta                                         

سویاGlycine max                                              
    

کدو Cucurbita  pepo                                        

تاتورهDatura stramonium                                

گل دکمه ایGomphrena globosa                       
 

توتون              tabacum cv. Turkish Nicotiana

توتون رقم گلوتینوزاglotinosa              Nicotiana

پنبهGossypium sp.                                           

تاج خروسCelosia sp .                                       

یونجه Medicago sativa                                     

هندوانه Citrullus sativa                                    

گلرنگ Carthamus tinctorius                            

کرفس  Apium graveolens                              

اسفناج Spinacia oleracea                                 

چغندرBeta vulgaris                                           

بادنجان Solanum melongena                            

شاهیGarden cress                                           

ریحانOcimum basilicum                                

طالبیCucumis melo                                         

جعفریPetroselinum sativum                           

اطلسیPetunia xhybrida                                  

مرزهSatureia hortensis                                   

خار شترAlhagi
  maurorum