خیلی وقت ها
برای اینکه ما بدانیم که چقدر ویروس داریم ، و یا اینکه از میان گیاهان کدام گیاه
به ویروس مورد نظر حساس تر وکدام گیاه مقاومتر است. سنجش دو حالت دارد :کیفی و کمی
، از کیفی تحت عنوان تشخیص هم نام می برند، خود این روش ها هم انواع مختلفی دارد
بستگی دارد که ما بخواهیم به چه سوالی جواب دهیم.


روش های
کمی:الف) مستقیم یا بیولوزیکی ب)غیر مستقیم

در این قسمت
بیشتر بحث پیرامون روش های مستقیم است و روش های غیر مستقیم مثل سرولوژیکی در مبحث
های بعد به چند مورد از آن اشاره می شود. اولین بار آقای هولمز در سال 1926 نشان
داد که TMV  روی بعضی از گیاهان ایجاد لکه های می کند که
سنجش از طریق شمارش لکه های موضعی صورت می گیرد . مزایای این روش، آسان بودن انجام
آن است و علاوه بر این تعداد کم برگ مایه زنی می شود.

در روش مستقیم
یعنی ما ویروس را به گیاه تلقیح می کنیم و بر اساس تغییرات ایجاد شده در گیاه مثلا
تعداد لکه ها، در مورد کمیت ویروس بحث می کنیم. ما اگر ویروس را به گیاه تلقیح
کنیم دو حالت داریم : الف) موضعی ب) سیستمیک. در آلودگی سیستمیک ما چندین گیاه را
با آمیده های متفاوتی مایع زنی می کنیم ، که در اینجا از یک آمیده معمولا چند گیاه
آلوده می شود که ما درصد گیاهان آلوده را محاسبه می کنیم. در آلودگی موضعی که برای
گیاهانی است که به روش مکانیکی قابل انتقال هستند، که ما از بر حسب تعداد لکه های
ایجاد شده مقدار ویروس را محاسبه می کنیم. گیاهان انتخاب شده بایستی از یک رقم
باشند زیرا برخی ارقام به ویروس حساسیت کمتر و برخی حساسیت بیشتر دارند. برگ ها
باید یکنواخت و موقعیت آنها شبیه به هم باشند. در این روش مقدار مطلقی از غلظت
ویروس به دست نمی آید و فقط نسبتی از کل تعداد ذرات ویروس موجود در مایه ی تلقیح
است . علت این امر آن است که تمام ذرات موجود در مایه ی تلقیح باعث ایجاد آلودگی
نمی شوند و تمام سلول های مایه زنی شده هم آلوده نمی گردند . در حقیقت تخمین زده
می شود که حدود   ذره ی ویروسی بایستی مایه
زنی شود تا آلودگی یک سلول صورت پذیرد و این رقم ممکن است در مورد ویروس های چند
بخشی حتی بیشتر هم باشد . محدودیت دیگر این روش این است که رابطه ی بین رقت مایه ی
تلقیح و تعداد لکه های موضعی لزوماً خطی نیست و اغلب از ویروسی به ویروس دیگر
متفاوت است .

مراحل کار

( گیاه مورد
آزمایش گیاه توتون رقم گلوتینوزا است)

  1. از ویروس خالص رقعت های 10/1 ، 100/1 ، 1000/1
    تهیه می کنیم.
  2. سپس هر رقت را به دو گلدان مایع زنی می کنیم و
    از هر گلدان چهار برگ را انتخاب می کنیم.

  • باید تمام
    مایع زنی توسط یک نفر صورت گیرد و برگها نیز دارای موقیعت های یکسانی نسبت به
    گلدان های دیگر باشد.
  1. علاوه براین رقعت ها، ویروس خالص، RNA  خالص ویروس ، پروتئین ویروس و
    عصاره آلوده را هم طبق سه رقعت مایع زنی شود.