محیطهای کشت انتخابی :

بعضی از مواد مغذی دارای یک عامل انتخابی هستند که ویزه جداسازی یا کشت گروه خاصی از میکروبهاست . عامل انتخابی معمولا با جلوگیری از رشد ارگانیسمهای نامطلوب عمل می کند و از این راه موجب رشد شدیدتر ارگانیسمهای مطلوب می شوند. وقتی عامل انتخابی به محیط کشت اضافه می شود در این صورت محیط کشت را انتخابی می گویند.بعنوان مثال ، سدیم کلرید آگار برای استافیلوکوکها انتخابی است.PCSM,D1M,1A


محیطهای افتراقی :

محیطهای کشت افتراقی اجزایی دارند که موجب می شوند برخی از ارگالنیسمها در مقایسه با باکتریهای دیگری که درهمان محیط کشت رشد می کنند به شکل متفاوتی ظاهر شوند . مثلا بعضی از باکتریها خاصیت همولیز دارند بدین معنا که تولید آنزیم همولیزین می کنند که این آنزیم در محیط آگار خون دار باعث پاره شده (لیز شدن) گلبولهای قرمز شده و کلنی آن در محیط کشت برنگ روشن دیده می شود . این هملیز ممکن است ناقص و یا کامل باشد.

مجموعه ای از باکتریها که در روی محیط کشت کنار هم رشد می کنند بر اثر رشد و تکثیر ، تشکیل نقاط برجسته ای روی محیط کشت می دهند که اندازه آنها متفاوت بوده و بستگی محیط کشت و میزان رشد و تکثیر باکتری و .... دارد . این مجموعه نقاط را کلنی (پرگنه ) می نامند.

سایر محیطهای افتراقی اغلب دارای یک معرف PH هستند . مثلا محیط آگار آهن دار 3 قندی (TSI) از این نوع می باشد . محیطهای کشت افتراقی بویزه زمانی مفیدند که با میکروبهایی با شکل و مشخصات یکسان مواجه هستیم .

اغلب محیطهای کشت هر دو ویزگی را با هم دارند مانند مکانکی آگار(MC) این محیط دارای نمکهای صفراوی و مقدار بسیار کمی کریستال ویوله است که هر دو از رشد باکتریهای گرم مثبت جلوگیری می کنند همچنین دارای لاکتوز و معرف PH  قرمز خنثی است که کلونی های تخمیرکننده لاکتوز را به رنگ قرمز در می آورد وممکن است در محیط اطراف کلنی ها حلقه قرمز رنگ تشکیل دهند . کلنی باکتریهایی که قادر به تخمیر لاکتوز نیستند بی رنگ دیده می شوند.مثل TTC,YDC,EMD, KB,SNA

 

محیطهای غنی کننده :

÷این محیطها معمولا در مواردی بکار می روند که تعداد میکروبهای مورد جستجو در نمونه غذایی کم بوده و یا بعلت وجود زیاد میکروبهای دیگر جدا کردن آن با اشکال مواجه است . این محیطها امکان رشد برای میکروبها را از نظر PH و مواد غذایی فراهم می سازد.

 

محیط کشت کامل (عمومی):

این محیط کلیه مواد لازم برای رشد باکتریها را دارد و فاقد مواد ضد میکروبی است و حدود 80% از باکتریها می توانند در آن رشد کنند . این محیطها فاقد هر گونه مهارکننده و اندیکاتور بوده ، لذا با رشد میکروبهای مختلف بر روی آن هیچگونه تغییر رنگی مشاهده نمی شود. در این میان محیط P.C.A(پلیت کانت آگار) در مقایسه با N.A(نوترینت آگار) از کیفیت مغذی بالاتری برخوردار بوده و برای رشد میکروبها مناسب تر می باشد.

محیطهای کشت جامد بعلت دارا بودن آگار در ترکیب خود بصورت جامد می باشند.

طرز تهیه ی انواع محیط کشت های مورد استفاده در آزمایشگاه باکتری شناسی :

محیط کشت Nutrient Agar (NA) :

در صورتی که پودر آماده و کارخانه ای در اختیار باشد ، برای تهیه هر یک لیتر از این محیط ، 20 گرم از پودر NA را با 5 گرم پودر آگارز مخلوط نموده و حجم را با آب مقطر به 1 لیتر می رسانیم . اما اگر پودر آماده در اختیار نباشد بر طبق جدول ذیل ، این محیط تهیه می شود :

pepton

0.5%

عصاره مخمر

0.2%

Beef extract

0.1

Nacl

0.5%

Agar

1.5%

آب مقطر

1000cc

 

 

محیط کشت s medium B (KB) ُKing :

این محیط کشت برای Pseudomonas fleurscens مورد استفاده قرار می گیرد . بر طبق جدول زیر این محیط را تهیه می کنیم :

Proteosepepton

2%

K2Hpo4

0.15g

Mgso4

0.15g

Glyserol

1.5ml

Agar

1.5g

آب مقطر

1000CC

     

 

محیط کشت Yeast Extract Dextros Caco3 (YDC)  :

این محیط کشت برای Xanthomonas  مورد استفاده قرار می گیرد و به شرح زیر تهیهی می گردد :

 

عصاره مخمر

1%

Dextros

2%

Caco3

2%

Agar

1.5g

آب مقطر

1000CC

     

 

محیط کشت : Sucrose Pepton Agar (SPA)

این محیط کشت بیشتر برای Ralstonia  مورد استفاده قرار می گیرد . مواد مورد استفاده برای تهیه ی این محیط عبارتند از :

Pepton

5g

Sucrose

20g

K2HPO4

0.5g

Mgso4

0.25g

Agar

15g

آب مقطر

1000cc 

محیط کشت Eosin Methylen Blue (EMB) :

این محیط برای Erwinia های حقیقی و حتی برای Pectobactrium و Dykia هم مورد استفاده قرار می گیرد و برای تهیه ی آن از پودر آماده استفاده می کنند که برای تهیه ی یک لیتر از این محیط 36 گرم پودر آماده مورد نیاز است. این محیط کشت معمولاً برای جداسازی باکتری ها ی خانواده ی Entrobacteriaceae استفاده می شود که به خصوص جدا کننده ی باکتری های عامل پوسیدگی نرم (soft rot Erwinia) که بصورت کلنی های سبز متالیک در روی محیط ظاهر می شوند، کاربرد دارد. برای انجام این آزمون ابتدا محیط کشت EMB به وسیله ی ریختن 36 گرم از محیط کشت آماده ی EMB در داخل یک لیتر آب مقطر و اتوکلاو کردن آن تهیه گردید. پس ریختن محیط درون پتری و سرد شدن محیط ها، باکتری مورد نظر به صورت خطی روی محیط کشت EMB کشت و پتری در دمای اتاق نگهداری شد.

آزمون تولید رنگ روی محیط YDC

محیط کشت حاوی 10 گرم عصاره مخمر ،20 گرم گلوکز، 20 گرم کربنات کلسیم، 15 گرم آگار و یک لیتر آب مقطر می باشد. گلوکز می بایست در 100 میلی لیتر آب مقطر تندال شود (3 روز متوالی و هر روز به مدت 20 دقیقه در آب در حال جوشیدن قرار گیرد) و مخلوط عصاره ی مخمر و کربنات کلسیم و آگار نیز در 900 میلی لیتر آب مقطر به طور جداگانه اتوکلاو گردند. سپس گلوکز به محلول کربنات کلسیم اضافه شده و ضمن تکان دادن به داخل پتری های استریل ریخته شد. ایزوله ها به صورت نقطه ای بر روی محیط کشت داده شده و نتایج حدود یک هفته بعد مورد بررسی قرار گرفت. رنگ زرد محیط بعنوان نتیجه مثبت آزمون در نظر گرفته می شود